Psikiyatri
Psikiyatri, ruh sağlığı bozukluklarının teşhisi, tedavisi ve önlenmesiyle ilgilenen tıp dalıdır. Psikiyatristler, zihinsel sağlık sorunlarına neden olan biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörleri değerlendirirler. Bu hastalıklar arasında depresyon, anksiyete bozuklukları, bipolar bozukluk, şizofreni, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve yeme bozuklukları gibi durumlar yer alır. Psikiyatristler, genellikle psikoterapi, ilaç tedavisi veya her ikisini kullanarak hastaların zihinsel sağlığını iyileştirmeye çalışırlar.
Psikiyatri Bölümü Hangi Hastalıklara Bakar?
Psikiyatri, ruh sağlığı bozukluklarının teşhisi, tedavisi ve önlenmesi ile ilgilenen tıp dalıdır. Bu alanda uzmanlaşmış doktorlar, çeşitli zihinsel sağlık sorunlarına neden olan biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörleri değerlendirirler.
Depresyon: Uzun süreli hüzün, umutsuzluk ve ilgi kaybı gibi belirtilerle karakterize olan bir ruh sağlığı bozukluğudur.
Anksiyete Bozuklukları: Korku, endişe ve gerilim duygularının aşırı ve kontrol edilemez olduğu durumları içerir. Bunlar arasında panik bozukluk, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) yer alır.
Bipolar Bozukluk: Duygudurum dalgalanmaları ile karakterize olan bir hastalıktır. Kişi, mani (aşırı yüksek enerji) ve depresyon (aşırı düşük enerji) arasında değişen periyotlar yaşar.
Şizofreni: Gerçeği yanlış yorumlama, düşünce bozuklukları ve duygusal tepkilerde anormalliklerle karakterize olan bir hastalıktır.
Yeme Bozuklukları: Beslenme alışkanlıklarında anormal davranışları içeren rahatsızlıklardır. Bunlar arasında anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza ve aşırı yeme bozukluğu yer alır.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB): Tekrarlayıcı obsesyonlar (saplantılar) ve bunları gidermek için yapılan tekrarlayıcı zorlayıcı davranışlar (kompulsiyonlar) ile karakterize olan bir hastalıktır.
Alkol ve Madde Bağımlılığı: Alkol, uyuşturucu ve diğer maddelerin kullanımı ile ilişkili sorunları içerir.
Uyku Bozuklukları: Uyku düzeninde bozukluklar, uyku apnesi, uykusuzluk ve narkolepsi gibi durumları içerir.
Kişilik Bozuklukları: Kalıcı düşünce kalıpları, duygusal tepkiler ve davranışlarda anormalliklerle karakterize olan bir grup hastalıktır.
Psikiyatristler, hastaların ruh sağlığı sorunlarını değerlendirmek için genellikle bireysel görüşmeler, psikolojik testler ve diğer değerlendirme yöntemlerini kullanırlar. Tedavi genellikle psikoterapi (konuşma terapisi), ilaç tedavisi veya her ikisinin kombinasyonunu içerebilir. Psikiyatri, hastaların yaşam kalitesini iyileştirmek ve sağlıklı bir zihinsel duruma ulaşmalarına yardımcı olmak için önemli bir rol oynar.
PSİKİYATRİ SIKÇA SORULAN SORULAR
1. Çocuğumda otizm olup olmadığını nasıl anlarım?
Otizm genellikle yaşamın ilk 3 yılında fark edilir. Eğer çocuğunuz; ismine tepki vermiyorsa, göz teması kurmuyorsa, yaşıtlarıyla oynamıyor veya dönen nesnelere aşırı ilgi duyuyorsa bir Çocuk ve Ergen Psikiyatristine danışmalısınız. Erken teşhis ve özel eğitim, otizm spektrumunda en büyük farkı yaratan unsurdur.
2. Psikiyatrik ilaçlar bağımlılık yapar mı?
Halk arasında yaygın olan bu inanış büyük oranda yanlıştır. Psikiyatride kullanılan antidepresanların ve duygu durumu dengeleyicilerin büyük çoğunluğu bağımlılık yapmaz. Sadece “yeşil veya kırmızı reçete” ile satılan bazı kaygı giderici ilaçlar, doktor kontrolü dışında kullanıldığında risk taşır.
3. Antidepresanlar beni “uyuşturur” mu veya “kişiliğimi değiştirir” mi?
Modern ilaçların amacı hastayı uyuşturmak değil, bozulan kimyasal dengeyi yerine koyarak hastanın hayata sağlıklı bir şekilde katılımını sağlamaktır. Doğru dozda kullanılan ilaçlar kişiliğinizi değiştirmez; sadece hastalığın yarattığı aşırı üzüntü veya kaygı belirtilerini törpüler.
4. Terapiye mi gitmeliyim yoksa ilaç mı kullanmalıyım?
Bu tamamen hastalığın türüne ve şiddetine bağlıdır. Bazı hafif durumlarda sadece psikoterapi yeterliyken, şizofreni veya bipolar bozukluk gibi durumlarda ilaç kullanımı şarttır. Depresyon ve anksiyete gibi durumlarda ise ikisinin birlikte uygulanması en etkili yöntemdir.
5. Panik atak sırasında ölür müyüm veya çıldırır mıyım?
Hayır. Panik atak çok korkutucu olsa da fiziksel olarak hayati bir tehlike oluşturmaz. Kalp krizi geçirdiğinizi düşünebilirsiniz ancak bu tamamen beyninizin “yanlış alarm” vermesidir. Uygun tedavi ile ataklar tamamen kontrol altına alınabilir.
6. Psikiyatrik tedaviler ne kadar sürer?
Ruhsal iyileşme fiziksel iyileşmeye göre daha yavaştır. İlaçların etkisini göstermesi genellikle 2-4 hafta sürer. Belirtiler geçtikten sonra dahi, hastalığın tekrarlamasını önlemek için tedavinin genellikle en az 6-12 ay devam etmesi istenir.
7. Şizofreni ve Bipolar Bozukluk tamamen iyileşebilir mi?
Bu hastalıklar “kronik” süreçler olarak kabul edilir; yani tansiyon veya şeker hastalığı gibi düzenli yönetim gerektirir. Ancak modern ilaçlar sayesinde bu tanıya sahip pek çok kişi toplum içinde aktif bir hayat sürebilir.
8. Çocuk ve ergenlerde psikiyatrik ilaç kullanımı güvenli midir?
Evet, gerekli görüldüğünde ve bir uzman tarafından takip edildiğinde güvenlidir. Çocukların beyin gelişimi, tedavi edilmeyen bir ruhsal bozukluktan çok daha fazla zarar görür.
9. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) sadece çocuklarda mı görülür?
Hayır, çocuklukta başlayan DEHB’nin önemli bir kısmı yetişkinlikte de devam eder. Yetişkinlerde bu durum; odaklanamama, unutkanlık ve organize olamama şeklinde kendini gösterir.
