Romatoloji
Romatoloji; yumuşak dokular, eklemler, kalıtsal bağ dokusu, otoimmün hastalıkları gibi hastalıklar ile ilgilenen iç hastalıkları ve pediatri alanında alt uzmanlık alanı şeklinde tanımlanabilir.
Romatolog hekimlerinin tedavi ettiği bazı rahatsızlıklar;
- Lupus
- Gut
- Romatoid Artrit
- Osteoartrit
- Sjögren Sendromu
- Diğer…
Romatoloji:
Romatoloji bölümünde, romatizmal hastalıkların tanı ve tedavisine yönelik hizmetler sunulur. Tüm tanı ve tedaviler, alanında uzman hekimler tarafından son gelişmelerin ışığında başarıyla gerçekleştirilir. Romatizmal hastalıklar yalnızca iskelet ve kas sistemi ile sınırlı kalmayıp vücudu pek çok farklı yönden etkileyebilir. Bu nedenle romatolojik hastalıkların tedavisinde gerektiğinde başka branşlardan da destek alınır. Fizik tedavi, ortopedi, nöroloji, ağrı polikliniği ve endokrinoloji branşları bunların başında gelir. Multidisipliner bir ekip tarafından tanı ve tedavi işlemleri titizlikle gerçekleştirilen hastalıkların tedavisine çok yönlü bir bakış açısı ile yaklaşıldığından tedavide başarı oranı artar.
Tedavi Edilen Bazı Rahatsızlıklar:
- Lupus
- Gut
- Romatoid Artrit
- Osteoartrit
- Sjögren Sendromu
- Juvenil İdiyopatik Artrit
- Vaskülit
- Skleroderma
- Polimiyalji Romatika
- Ailevi Akdeniz Ateşi
- Enfeksiyöz Artrit
- Behçet Hastalığı
- Spondiloartropatiler
- Ankilozan Spondilit
- Psoriatik Artrit
Romatoid Artrit
İltihaplı romatizma olarak da bilinen bir eklem iltihabı türü olan romatoid artrit, el bileği ve ayak eklemleri gibi küçük eklemlerde tutuluma neden olan bir eklem hastalığıdır. Tutuluma neden olduğu eklemde ağrı ve şişliklerin yanı sıra sakatlığa kadar ilerleyebilen sorunlara yol açabilen bu hastalık, aynı zamanda akciğer ve böbrek gibi organlarla deride veya sindirim sisteminde de tutulum ve hasarlara yol açabilir. Hastalığın kesin bir tedavisi henüz bulunmasa da semptomların ortadan kaldırılması ve ilerleyişin önlenmesi özellikle erken tanı ve tedavi alan hastalarda mümkün olabilir.
Kireçlenme (Osteoartrit)
Halk arasında kireçlenme olarak bilinen osteoartrit, özellikle ileri yaşlardaki bireyleri etkileyen ve çok sık olarak karşılaşılan bir dejeneratif eklem hastalığıdır. Yaygın olarak kalça, eller ve bilekler, diz, omurga gibi eklemlerde görülse de vücudun tüm eklemlerinde görülebilme olasılığı vardır. Erken teşhis, tedavi başarısı üzerinde oldukça etkilidir. Tedavi sürecinde ilaç kullanımı, beslenme düzeninin sağlanmasına ilişkin önlemlerin alınması, düzenli egzersiz, fizik tedavi ve gerekli görülmesi durumunda eklem içi enjeksiyonlar ile cerrahi operasyonlar yer alır.
Sjögren Sendromu
Gözler ve ağızda kuruluk ile karakterize bir otoimmün hastalık olan Sjögren Sendromu, iki farklı türe sahiptir. Primer Sjögren Sendromu yalnızca belirtilen kuruluk sendromu ile ilgilidir ve vücudun farklı kısımlarını etkileyen herhangi bir soruna yol açmaz. Sekonder Sjögren Sendromu ise Lupus, Romatoid Artrit gibi romatizmal eklem hastalıkları ile bir arada görülür. Tedavide bağışıklık sistemini baskılayıcı kortikosteroid ve benzeri ilaçlar ile ağız ve gözlerdeki kuruluğu önleyici uygulamaların yanı sıra romatizmal eklem hastalıklarının da söz konusu olduğu durumlarda bunlara yönelik tedavi uygulanması gerekir.
Akut Eklem Romatizması
Her yaştan bireyde görülebilmekle birlikte 5-15 yaş aralığındaki çocuklarda daha sık görülen akut eklem romatizması; vücuttaki eklemleri, sinir sistemini, deri ve kalbi etkileyebilen bir tür romatizmal hastalıktır. Genelde streptokokların neden olduğu boğaz enfeksiyonlarının ardından ortaya çıkar. Tedavide antibiyotikler ve eklem iltihaplarını önlemeye yardımcı ilaç uygulamaları, bazı durumlarda da kortikosteroid uygulamalarından yararlanılır.
Fibromiyalji
Yumuşak dokularda ortaya çıkan romatizma ağrıları, fibromiyalji olarak adlandırılır. Orta yaştaki bireylerde ve kadınlarda daha yaygın olarak görülen bu hastalık halsizlik, kas ağrıları, uyku bozuklukları gibi pek çok olumsuzluğa neden olur. Tedavide semptomların ortadan kaldırılmasına ve uyku düzeninin sağlanmasına yardımcı ilaç tedavileri ile fizik tedavi uygulamalarından yararlanılır.
Romatolojik Hastalıkların Sebepleri Nelerdir?
Bu grup hastalıkların sebebi tam olarak anlaşılamamıştır. Genetik bir bireysel yatkınlık zemininde çevresel faktörlerin etkisiyle ortay çıktıkları düşünülmektedir. Örneğin bazı romatolojik hastalıklar aynı aile fertlerinde ortaya çıkma oranı yüksektir. Bununla beraber ikiz kardeşlerin birinde hastalık ortaya çıkarken diğerinde ortaya çıkmayabilir. Bu da olayın tamamının genetikle açıklanmayacağını göstermektedir. Burada bir ajan (genellikle virüsler sorumlu tutulmaktadır) vücudun bir şekilde kendi eklemlerine ve dokularına zarar veren bazı maddeler üretmesine sebep olmaktadır.
En Sık Karşılaşılan Romatolojik Hastalıklar Hangileridir?
Bu grupta iki temel hastalık ağırlıklıdır; romatoid artrit ve ankilozan spondilit. Bu iki hastalık neredeyse romatoloji pratiğinin %80 ‘ inden fazlasını kapsamaktadır. Yine sedef artriti (psoriyatik artrit) ve sjogren sendromu, gut göreceli sık karşılaşılan diğer iltihaplı romatizmalardır. Bunların dışında diğer spondilopatiler (iltihaplı omurga romatizmaları); iltihaplı barsak hastalığına bağlı spondilopatiler , psoriyatik spondilopatiler de daha seyrek olarak görülür. Çocukluk çağında görülen juvenil artritlerde sık değildir. İç organ tutulumu ile seyredebilen sistemik lupus eritomatozus, sitemik skleroz, vaskulitler (Behçet hastalığı) daha nadir rastlanan iltihaplı romatizma türleridir.
Kolposkopi ve biyopsi temelde son derece basit ve güvenli bir işlemdir. Bununla birlikte biyopsi sırasında hafif kramplar ve işlemi takiben birkaç gün süreyle hafif kanama olabilir. Çok nadiren kanama aşırı miktarlarda olabilir ve ikinci bir müdahale gerektirebilir. Yine çok nadir olarak işlem sonrası enfeksiyon gelişebilir.
ROMATOLOJİ SIKÇA SORULAN SORULAR
1. Romatoloji hangi hastalıklara bakar?
Romatoloji; Romatoid Artrit, Ankilozan Spondilit, Sedef Romatizması, Lupus (SLE), Gut, Behçet Hastalığı, Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF) ve kireçlenme (Osteoartrit) gibi 200’den fazla hastalığın tanı ve tedavisiyle ilgilenir.
2. Romatizmal ağrı ile normal kas ağrısını nasıl ayırt edebilirim?
Normal kas ağrıları genellikle dinlenmekle geçer. Ancak iltihaplı romatizmal ağrılar dinlenmekle artar, hareket etmekle azalır. Özellikle sabahları uyandığınızda eklemlerinizde yarım saatten fazla süren bir tutukluk (hareket zorluğu) hissediyorsanız, bu iltihaplı romatizma belirtisi olabilir.
3. Romatizma sadece yaşlılarda mı görülür?
Bu en büyük yanılgılardan biridir. Romatizmal hastalıkların çoğu bağışıklık sistemi kaynaklıdır ve çocuklar dahil her yaş grubunda görülebilir. Örneğin Ankilozan Spondilit genellikle 20’li yaşlarda başlar. Yaşlılıkta daha çok görülen durum ise “kireçlenme” dediğimiz mekanik yıpranmalardır.
4. Ankilozan Spondilit (AS) nedir, belirtileri nelerdir?
AS, özellikle omurgayı ve kalça eklemini etkileyen kronik iltihaplı bir romatizmadır. En tipik belirtisi, 3 aydan uzun süren, gece uykudan uyandıran ve sabahları şiddetli olan bel ağrısıdır. Erken teşhis edilmezse omurgada hareket kısıtlılığına ve öne eğikliğe neden olabilir.
5. Romatoid Artrit (Eklem Romatizması) kalıcı hasar yapar mı?
Romatoid Artrit, özellikle el ve ayak küçük eklemlerini tutan iltihaplı bir hastalıktır. Eğer tedavi edilmezse eklemlerde kalıcı şekil bozukluklarına (deformite) ve sakatlığa yol açabilir. Ancak güncel ilaç tedavileriyle bu hasarların oluşması artık büyük oranda engellenebilmektedir.
6. Romatizma testleri (RF, anti-CCP, ANA) kesin sonuç verir mi?
Bu testler tanıya yardımcıdır ancak tek başına yeterli değildir. Bazı sağlıklı insanlarda bu testler pozitif çıkabileceği gibi, bazen şiddetli romatizması olan hastalarda testler negatif (seronegatif) çıkabilir. Kesin tanı, uzman doktorun muayenesi ve görüntüleme yöntemleriyle konulur.
7. Kortizon kullanımı tehlikeli midir?
Kortizon, romatolojide iltihabı hızla baskılayan hayati bir ilaçtır. Doktor kontrolünde, doğru dozda ve sürede kullanıldığında yan etkileri yönetilebilir. Hastaların kendi başlarına ilacı bırakması veya dozu değiştirmesi, hastalığın şiddetli bir şekilde alevlenmesine neden olabilir.
8. Gebelik romatizmayı nasıl etkiler?
Bazı romatizmal hastalıklar (Romatoid Artrit gibi) gebelik döneminde sakinleşirken, bazıları (Lupus gibi) alevlenebilir. Romatizma hastası kadınlar anne olabilir, ancak gebelik planlanmadan aylar önce doktora danışılmalı ve ilaçlar gebeliğe uygun hale getirilmelidir.
9. Beslenme romatizmayı iyileştirir mi?
Beslenme tek başına romatizmayı tedavi etmez ancak süreci destekler. Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, balık, sebze) iltihabı azaltmaya yardımcıdır. Gut hastalarında ise kırmızı et ve deniz ürünleri gibi “pürin” zengin besinlerin kısıtlanması krizleri önlemek için şarttır.
10. Romatizma tamamen geçer mi?
Bağışıklık sistemi kaynaklı (iltihaplı) romatizmalar genellikle şeker veya tansiyon hastalığı gibi kronik süreçlerdir. “Tamamen yok olmaz” ancak uygun tedavi ile “remisyon” denilen, hastalığın tamamen uyuduğu ve hastanın hiçbir şikayetinin olmadığı bir evreye ulaşılabilir.
